Crna Gora u tekstu i slici > Crnogorska zastava i grb


 


GRB


                   URiječ devastacija dolazi od latinske riječi i  znači: puštošenje, opustošivanje, uništavanje, razaranje. Mnogi su primjeri uništavanja,namjernog ili neznavenog djelovanja prema kulturnim dobrima  na prostorima Crne Gore  

Istorija državnog grba Crne Gore počinje sa dinastijom Crnojevića u XV v. Porodični grb Crnojevića (krunisani zlatni dvoglavi orao na crvenoj podlozi) postavio je osnov crnogorske državne heraldike. U Crnoj Gori, kao simbol države, ustaljen je dvoglavi orao. Dolaskom na vlast dinastija Petrović-Njegos preuzima zlatnog dvoglavog orla za državni simbol. Vladika Danilo na prsima zlatnom dvoglavom orlu dodaje Veliki grb (štit, kruna, plast) porodice Petrović-Njegoš, dok njegov naslednik vladika Sava vrši velike izmjene na grbu. Sa prsiju skida Veliki grb porodice Petrović, a u kandžama dodaje skiptar i šaru (carsko jaje). Vladika Sava dodaje jos jedan simbol koji se zadržao do današnjih dana - zlatni lav u hodu. Zlatnog lava je stavio ispod zlatnog dvoglavog orla. Dolaskom Petra I na vlast opet dolazi do reorganizacije grba. Sa orla skida carske insignije, a na prsima orla stavlja Srednji grb (štit sa krunom) Petrović-Njegoša dok lava u hodu zadržava.

 
                 

Knjaz Danilo je, takođe, reorganizovao grb. Na prsima zlatnog dvoglavog orla dodao je štit u kome je na plavoj podlozi zlatni lav u hodu na zelenoj površini. U jednoj kandži orao drži šaru, a u drugoj mač i skiptar.

U doba knjaza - kralja Nikole, skida se mač, a kasnije, Ustavom iz 1905. mijenja se boja orla (iz zlatne u srebrnu) i boja podloge štita na kome je lav - umjesto plave crvena.

Ustavom iz 1993. godine, nastavlja se "tradicija" kralja Nikole. Proglašeni grb je u obliku zlatnog krunisanog dvoglavog orla, uzdignutih krila u poletu, sa skiptrom u desnoj i šarom u lijevoj kandži na crvenoj osnovi. Na prsima orla je štit sa zlatnim lavom u prolazu. Lav je na zelenom polju sa plavom pozadinom. Kruna iznad orlovskih glava i skiptar su zlatni sa krstom na vrhu. Šar je plavi sa zlatnim okovom i krstom.


ZASTAVA 

 

Zastave, kao državni simbol, uvode se tek od vremena Petra II Petrovića-Njegoša. Do njegovog vremena, glavna crnogorska zastava je alaj-barjak. Na alaj-barjaku je postojao samo jedan simbol - krst. Crnogorci su se okupljali pod "krstašem" bilo na zborovima ili pred bitke. Prvi zabilježeni opis crnogorske zastave je iz vremena Šćepana Malog - bijela sa crvenim okvirom a na vrhu koplja zlatni krst. Sljedeći je iz 1838, blijedo-žuti sa malim crvenim krstom. Sljedeći opis nalazimo 1876. i to crveni sa bijelim krstom. Za vrijeme knjaza Danila na alaj-barjak se mjesto krsta stavlja dvoglavi orao sa inicijalima DI (Danilo I) na grudima, a ispod lav u pokretu. Knjaz/Kralj Nikola u svoje vrijeme pravi veliki broj različitih zastava. Prva od varijanti je kao Danilova samo umjesto inicijala DI stavlja NI (Nikola I). Već oko 1910. godine pojavljuju se dvije nove varijante i to trobojnice (crvena, plavetna i bijela) sa dvoglavim orlom i na grudima NI, a ispod lav u pokretu na (heraldičku) lijevu stranu. Druga je dvoglavi orao, a ispod inicijali NI.

                        

Državna zastava koja je proglašena 1993. je trobojka (crvena, plavetna i bijela). Zakonom o državnim simbolima, koji je donesen 2004. godine, za novu zastavu je proglašena zastava crvene  boje, sa Grbom na sredini i zlatnim obrubom.Odnos dužine i širine zastave je dva prema jedan. Grb na zastavi zauzima 2/3 visine zastave. Središnja tačka Grba poklapa se sa tačkom u kojoj se sijeku dijagonale zastave. Širina zlatnog obruba je 1/20 užeg dijela zastave.
 

                  


                 JEDNO MIŠLJENJE O PORIJEKLU ZASTAVA
      

U vezi sa crnogorskom zastavom još se vode polemike, te trobojka, te crvena zastava sa crnogorskim grbom. Trobojka nema nikakve veze sa panslovenstvom - istorija trobojke je vrlo prozaična: Petar Veliki, ruski car i reformator na prijelazu iz 17. u 18. vijek je zaostalu feudalnu Rusiju približio Evropi. Bio je zaljubljen u Holandiju gdje je proveo mnogo godina učeći zanate, naročito brodogradjnu i livenje topova. Imao je problema sa reakcionarnim snagama među boljarima kojima je sjekao brade i tjerao ih da se oblače u evropska odijela. Petrograd je sazidao po ugledu na Amsterdam sa mnogo kanala rijeke Neve, promijenio je stari kalendar itd. Od Holandije je preuzeo i trobojku - zastavu za Rusiju, te je samo promijenio redošljedboja. Otuda se kasnije ova trobojka proširila i na ostale slovenske narode. DAKLE, TROBOJKA JE NASTALA OD HOLANDSKE ZASTAVE. Prvi pisani dokument o trobojci kao crnogorskoj zastavi prenijele su ‚‚Srpske novine‚‚ iz Beograda tek 1858. godine, aprila mjeseca.
 
                    
ZASTAVA HOLANDIJE                                          ZASTAVA TURSKE
               

Nekoliko vijekova prije toga, postojale su dvije varijante crnogorske zastave sa bijelom ili crvenom podlogom i krstom u suprotnoj boji.U pismu mitropolita Vasiriona 1687. godine generalnom providuru u Zadru u kome se ovaj poziva da pošalje vojsku protiv Turaka u Albaniju piše: ‚‚ a mi ćemo sa dvije hiljade našijeh Crnogoraca doći na vašu službu i s bajrakom od vjere svete, to jest sa časnijem krstom biti ćemo pred njima‚‚.Tršćanski biolog Bartolomeo Biazoletto posjetio je Petra II Petrovića Njegoša i 1838. godine zapisao da je na Tablji izviše Cetinjskog manastira stajala zastava sa krstom u sredini.Porijeklo crvene boje kao podloge saigurno je u vezi i sa dobro poznatom činjenicom da su Crnogorci prepravljali zarobljene turske zastave, skidali sa njih turske oznake bijele boje i od njih krojili krst koji su vraćali na istu zastavu. Ukratko, trobojka je promijenjna holandska zastava, a crvena boja je starija nekoliko vijekova, a kao ratna zastava od zarobljenih turskih barjaka. Ni jedna druga zemlja nema ovakvo porijeklo svoje zastave osvojene na bojnom polju protiv jedne od najjačih imperija u to vrijeme. Postojala je i pomorska zastava Crne Gore (bijelo polje sa crvenim krstom – zastava Svetog Đorđa – identična zastavi Engleske. Njeno porijeklo nije utvrđeno, ali sam našao staru razglednicu sa ovom zastavom na kojoj jasno piše ’’Montenegro’’
 
        


PROF. DR. IVAN MILOVIĆ - BEOGRAD SRBIJA