|
Jedna od znacajnih licnosti koji su obiljezili vrijeme i okoncali svoj zivot u Beogradu je - Milovan Djilas. Milovan Djilas "Djido" je rodjen 4. juna 1911. u selu Podbišce kod Kolašina. Otac mu je bio ugledni trgovac, a majka uciteljica. Nakon smrti svoga oca, odlazi u Berane gdje završava osnovnu školu i gimnaziju. Za vreme pohadjanja gimnazije aktivno se bavio pisanjem poezije i pjesama. Stekao je veliku slavu kod ucenika i nastavnika. Milovan Djilas se za vrijeme gimnazijskih dana sve više opredjeljavao za radnicki pokret u zemlji.
Poslije svršetka gimnazije, odlazi u Beograd gdje pocinje da studira filozofiju i pravo na Beogradskom Univerzitetu 1932 godine. Tada se povezuje da ilegalnom Skojevskom organizacijom i vrlo brzo postaje clan SKOJ-a u septembru 1932. Za vreme svojih studija, aktivno je radio i kao skojevski povjerenik na štampanju, pisanju i rasturanju propagandnog materijala. Vršio je propagandni rad po Univerzitetu i objašnjavao studentima ciljeve i zadatke radnickog pokreta i ilegalne KPJ. Zbog toga je nekoliko puta bezuspješno izbacivan sa studija. Krajem 1932. njegovu aktivnost zapazilo je i clanstvo KPJ, pa je Milovan Djilas od aprila 1933 pristupio KPJ.
Za vrijeme velike provale komunista u Beogradu, policija ga je uhapsila u avgustu 1933. na pijaci. Milovan Djilas je prebacen u Glavnjacu gdje su ga ispitivali Dragi Jovanovic i Svetozar Vujkovic. Nije ništa priznao, pa je bio pretucen i ostavljen cijelu noc da bez odjece leži u svojoj celiji. Sjutradan mu je pocelo sudjenje pred Opštinskim sudom grada Beograda koji ga je po Zakonu o zaštiti države osudio na pet godina zatvora.
Za vrijeme svog boravljenja u Sremskoj Mitrovici, Milovan Djilas je uspeo da prevede tri romana Maksima Gorkog i deset njegovih pripovjedaka, na dva džaka toalet-papira jer mu nije bilo dozvoljeno korišcenje papira. Takodje je preveo i Miltonov "Izgubljeni raj", koji ce kasnije biti nagradjen od profesora Miloša Djurica. Islednici su ga nekoliko puta zatvarali u samicu, tražili da otkrije partijsku liniju, ali nijesu uspjeli. Milovan Djilas je jedne veceri toliko pretucen, da ujutru nije mogao da stoji na nogama. Zato je riješio da zapocne štrajk gladju. Sva jela koja bi mu se servirala, prosipao bi i vracao. Krajem 1934. imao je srcanih problema, pa su ga na prijedlog ljekara prebacili u udobniju celiju i više nije bio u samicama. Punu kaznu nije izdržao. Pomilovan je i iz zatvora je izašao pocetkom 1936. godine.
Milovan Djilas ucestvuje na sastanku Politbiroa CK KPJ 4. jula 1941. kada je odredjen za opunomocenog delegata CK za Crnu Goru. Na njega se prenose izvanredna ovlašcenja po partijskoj i vojnoj liniji, s pravom smjenjivanja rukovodstva u republikama i s pravom kažnjavanja. Kao clan Politbiroa, automatski je izabran i za clana Vrhovnog Štaba. Odmah je otišao u Crnu Goru i zajedno sa kapetanom Arsom Jovanovicem organizuje ustanak. Za vreme ustanka u 1941. godini stalno se nalazi sa Vrhovnim Štabom. Imao je zaduženje za propagnadni rad i ucestvovao je u uredjivanju lista "Borba" u oslobodjenom Užicu. Zajedno sa Mitrom Bakicem docekao je prvu englesku vojnu misiju koju je predvodio kapetan Dvejn Hadson u Petrovcu na moru. Zajedno su ga odveli u partizanski Vrhovni Štab u Užicu. Za vrijeme operacije "Vajs" i "Švarc" povlacio se zajedno sa Vrhovnim Štabom. Bio je prisutan na Martovskim pregovorima pod lažnim imenom Miloš Markovic. Polovinom 1944. poslat je na celu misije Vrhovnog Štaba zajedno sa generalom Velimirom Terzicem u Moskvu. Dobio je cin general-lajtnanta i imao je zadatak da kao politicar prikaže situaciju u Jugoslaviji. Milovan Djilas se vraca u oslobodjeni Beograd novembra 1944. Aprila 1945. Djilas i Tito odlaze u Moskvu na potpisivanje ugovora o prijateljstvu i uzajamnoj pomoci Jugoslavije i SSSR-a.
U Beogradu je 16. i 17. januara 1954. održan Treci vanredni plenum CK SKJ posvecen Milovanu Djilasu. Tako je i jedna tacka dnevnog reda dobila naziv "Slucaj Milovana Djilasa i pitanje provodjenja odluka VI kongresa SKJ". Plenum je otvorio Tito i javno kritikovao Djilasova pisanja. Istakao je da Djialas zapravo napao Savez komunista, da je pokušao da izazove anarhiju, da je propovedao cistu demokratiju i tako srozao savez komunista. Na sednici je iskritikovan i Vladimir Dedijer jer je kao urednik Borbe radio na uredjivanju Djilasovih clanaka. Na kraju zasijedanja Djilas je izašao za govornicu i nije ni branio, ni napadao sebe. Jednostavno, znao je šta ga ceka. .
13. januara 1955. Djilas podnosi pismenu ostavku na dužnost predsjednika Narodne Skupštine, kada je obrazložio da se od tada više ne smatra clanom SKJ i da po svojoj volji istupa iz clanstva. I pored izrecenih opomena, Djilas objavljuje svoje novo djelo "Nova klasa i analiza komunistickog sistema".
Djelovanje Milovan Djilasa u trenutku kada se više nije nalazio ni na jednoj funkciji u zemlji bilo je vezano iskljucivo za pisanje. U vrijeme pocetka Madjarske revolucije protiv komunizma, Milovan Djilas u svom intervju 24. oktobra 1956. javno podržava revoluciju. Nakon toga je stavljen pod policijsku prismotru, a 27. novembra sud ga je zbog antijugoslovenske djelatnosti osudio na tri godine zatvora. Kaznu je izdržavao u Sremskoj Mitrovici. Na slobodu je pušten pocetkom 1958. godine. Milovan Djilas nastavlja u zemlji svoje anti -komunisticko raspoloženje i poslije zatvora. Njegova pisanja za inostrane medije uticu na to da bude i po drugi put osudjen na kaznu zatvora od 13 godina. Medjutim, proveo je samo 4. Za to vreme u zatvoru je završio svoje djelo "Razgovor sa Staljinom" i "Istoriju Crne Gore", opširniju knjigu o Petru Petrovicu Njegošu i dr. Iz zatvora je izašao 31. decembra\ 1966. Tada se po drugi put u svom životu oženio Šteficom Djilas i sa njom je pocetkom 1967. napustio Jugoslaviju
Milovan Djilas je sa svojim stavovima i tekstovima privlacio paznju mnogih. I dan danas neki njegovi tekstovi i izjave su aktuelne. Dopisnik ovog web site-a sa Cetinja, poznati kolekcionar, gospodin Zoran B. Zekovic svrstava Milovana Djilasa medju cetiri crnogorska velikana. U nekim svojim tekstovima on kaze:
" Znao je Milovan Djilas za suvišni bjelaško-zelenaški prtljag, za srbijansko-srpsku hegemoniju, koje ce biti teret na putu crnogorskog prosvješcenija, znao je - ostavijo je mnogo - rekao je mnogo - volijo je mnogo, ne samo svoju Crnu Goru - volijo je Jugoslaviju (drzave koje vise nema), (ne mojom i njegovom zaslugom), - volijo bracku Rusiju i Srbiju...volijo je prijateljsku Ameriku...volijo je Lenjina, volijo je svoju ideologiju, volijo je sve što je n o r m a l n o... i sve sto ide putem prosvješcenija.
Velika Amerika nije zaboravila Milovana Djilasa - (Lenjinistu –Stvaraoca), dade mu priznanje - NAGRADA ZA SLOBODU- 9.decembra 1968.godine. u Njujorku, USA, nagrada, koju dobiše - medju velikanima planete: general Ajzenhauer ( D.D. Eisenhower) , general Marsal (IG.C. Marshal), Sir Winston Churchill, W. Brandt, H.S. Truman, L.B.Johnson, J.Monet...
Bijo bi grijeh, a ne pomenuti licnost koja je obiljezila 20 vijek, ne samo u Crnoj Gori, vec i na planeti zemlji, imenom i prezimenom MILOVAN DILAS, koji u gradu Podgorici 30.10.1945god., rece i osta zapisano: -Vladavina kralja Nikole nije oborena radi onoga cega je narod htio da bude oborena: radi demokratije za narod i ujedinjenje sa Srbijom na osnovu pune ravnopravnosti. To se dogodilo radi podjarmljivanja crnogorskog naroda, radi ostvarenja takozvane velikosrpske hegemonije, to jest-pljackaske i nasilnicke vladavine...
|
