|
Postojao je u Srbiji jedan covjek koji je vladao iz sjenke i koji je svojim mocima, kako obavještajnim, tako i politickim, uspio da manipuliše srbijanskom politickom scenom više od dvadeset godina. Danas, sa vremena na vrijeme, nakon privremenog puštanja na slobodu iz zatvora u Hagu, boravi u ljecilištu u Igalu u Crnoj Gori. Vrlo je teško bilo doci do njega, uvijek su oko njega bile jake snage bezbijednosti. Takav je slucaj i danas. Taj mocni covjek iz sjenke je - Jovica Stanišic. Jovica Stanišic pripada onim Crnogorcima koji je odigrao možda najvecu ulogu u promovisanju, okupljanju i stvaranju kulta drugih Crnogoraca koji su živjeli u Srbiji, odnosno, Beogradu u novijem vremenu.
O Jovici Stanišicu se relativno malo znalo u javnosti. Izbjegavao je suocavanje sa novinarima. I danas imamo malo informacija o njemu. Iako je protiv istog podignuto mnogo krivicnih prijava, njegove veze koje ima sa strukturama države pomažu mu da i dalje djelimicno kontroliše situaciju u Srbiji, a i van Srbije.
Jovica Stanišic je iz Backe Palanke. Njegov otac Milan Stanišic radio je u socijalnom, kao šef odsijeka, a brat Nikola mu je bio omladinski aktivista. Stanišici su kolonisti iz Crne Gore iz Bjelopavlica. Doselili su se poslije Prvog Svjetskog rata na Kosovo, a zatim preko Prokuplja, poslije Drugog Svjetskog Rata u Backu. Jovicina majka Radmila - Rada, je od Babovica sa Kosova. Diplomirao je na Fakultetu politickih nauka u Beogradu 1974. i odmah se zaposlio u tajnoj policiji. Kao mladi obavještajac, ucestvovao je i u hapšenju teroriste Sanceza Ramireza Karlosa u beogradskom hotelu „Metropol“. 1989. godine ucestvovao je u organizaciji obezbjedjenja dolaska Slobodana Miloševica na Gazimestan, a zatim u roku od tri godine postaje najprije pomocnik nacelnika, a potom i nacelnik Službe državne bezbijednosti.
Mediji su njegovo ime vezivali za gotovo sva bitnija dešavanja u Srbiji i bivšim jugoslovenskim republikama – pripisivane su mu zasluge za naoružavanje Srba u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini, za oslobadjanje Željka Ražnatovica Arkana iz hrvatskog zatvora 1991. godine, za formiranje lažnih opozicionih stranaka i za vrbovanje kriminalaca u specijalne jedinice koje su ucestvovale u ratištima širom bivše Jugoslavije.
Svijet ga je upoznao u junu 1995. godine kada je kao specijalni izaslanik Slobodana Miloševica izdjejstvovao puštanje na slobodu 120 Unproforaca koji su na Palama držani kao taoci kako bi se sprijecilo bombardovanje republike Srpske. Iste godine je putovao u Dejton, kao clan srpske pregovaracke delegacije. Njegov veliki prijatelj je Mihalj Kertes. Njihovi roditelji su se znali, Jovicin brat Nikola je išao sa Kertesom u skolu. Kako svjedoci inspektor Boza Spasic, upravo je Kertes, kao poverljiv covjek Jovice Stanisica sprijecio razbijanje SDB Jugoslavije, ali time i raspad u SDB Srbije. Takodje, poznati politicar u Srbiji, Milorad Vucelic je covjek koji je bio prijatelj Jovice Stanišica, inace isto Crnogorac porijeklom.
Zahvaljujuci dolasku Jovice Stanišica na celo SDB Srbije 1991. godine, i njegovom uticaju na angazovanju odredjenih ljudi iz raznih struktura drustva u SRJ i u Srbiji, na površinu su naglo isplivale mnoge poznate licnosti koji su bili - Crnogorci i to:
1. Djordje Božovic Giška
“Žestoki momak sa beogradskog asfalta” i prvi tjelohranitelj Vuka Draškovica, poginuo je 15. septembra 1991. godine, na svoj 36. rodjendan, negdje na liniji razdvajanja kod Gospica, kao komandant Srpske garde, paravojne formacije ciju su okosnicu cinili clanovi SPO. Tadašnje vlasti su za Giškino ubistvo optužile hrvatske oružane snage, mada je njegova majka Milena Božovic još tada tvrdila da je zvanicna verzija laž i da je njen sin ubijen po naredbi iz Beograda. Njene slutnje je potkrijepljivala i cinjenica da nikada nije uradjena obdukcija Giškinog tijela, tako da je ostalo nepoznato odakle je pucano i iz kakvog oružja, mada su se, ubrzo nakon njegove pogibije, pojavile price da se radilo o pušci “SAR”, koju su u to vreme posjedovale JNA i Služba državne bezbednosti.
Uz to, Giškinoj majci je jedan mladic, koji je do danas ostao anoniman, vece pred sinovljevu pogibiju navodno saopštio: “Otišli su da ga ubiju”, ali nije rekao “ko” i “zašto”. Pozivajuci se na policijska saznanja izvori u Vladi Srbije su 2003.g., po prvi put, potvrdili ove sumnje navodeci da je za Giškino ubistvo najvjerovatnije odgovorna jedna grupa iz Srbije ( Makina grupa). Inace, svjedocenje Milovana Mickovica, jedinog ocevica pogibije, inace Giškinog sinovca i takodje clana Srpske garde, kazuje da je Giška ubijen nakon što je ušao duboko u hrvatsku teritoriju, gde su ga tri tenka JNA, umjesto da mu cuvaju odstupnicu, iz razloga koji ni do danas nijesu razjašnjeni, jednostavno napustila. Mickovic je govorio da je Giška je nekoliko puta pozivao pomoc, ali da odgovora nije bilo, a kada se posljednji put našao na brisanom prostoru pogodjen sa tri hica. “Giška je bio jedan od onih ljudi koji je osamdesetih godina koketirao sa Državnom bezbjednošcu, obavljajuci za tu službu prljave poslove u inostranstvu. Nije, kao ni ostali, znao da ce služiti za jednokratnu upotrebu”, pisala je nakon njegove smrti beogradska štampa.
Inace, Djordje Božovic je porijeklom iz Kuca i vrlo je rano krenuo u susret opasnim Crnogorcima u svijetu. U knjizi Marka Lopušine, njegova majka Milena kaze:
- Sa trinaest godina je ilegalno prešao u Italiju i vratio se kuci, jer je dokazao da moze da pobjegne kada hoce i gdje hoce. Poslije je sa sedamnaest opet išao u Italiju, pa Belgiju, Austriju, Nemacku. Bio je u zatvoru Pianosa na Sardiniji, odakle je pobjegao. Lezao je u Trevisu. Tu se sukobio sa mafijasem Toninom, kog su zbog njegove divovske snage zvali Nosorog. Giska ga je pretukao i pesnicama izborio status gospodara robije. Mafija mu se poslije toga klanjala.
- Prvi put je otišao preko granice jos kao klinac, sa dvanaest godina, u Italiju. To je bilo nešto sasvim klinacki. Još smo isli u istu osnovnu skolu. Sa ozbiljnijim namjerama se zaputio u Nemacku cetiri godine kasnije, sa Zoranom Robijom i Asimom Cauševicem. Ostao je nekoliko mjeseci, nijesam smio da ga posjecujem, bio sam skolarac i tata mi nije dao.
U Nemackoj je bio sastavni dio klana Ljube Zemunca. Druzio se sa Arkanom. Svaki klan je imao svoju udarnu grupu za pljackanje evropskih banaka, organizovanje ilegalnih kocki i kladionica, to su formirani klanovi unutar crnogorskog klana, koje su predvodili Vlasto Petrovic, Djordje Božovic i Darko Ašanin. U Becu je sredinom sedamdesetih Giska upoznao Brana Micunovica iz Nikšica, kog je uzeo za kuma. Tu je i smislio da osnuje preduzece "Sloga", koje se u Evropi i u SFRJ bavilo trgovinom na veliko. Tu ga je proganjala Udba.
Najveci i najuticajniji crnogorski klan u Evropi sedamdesetih i osamdesetih godina bio je klan Vlaste Petrovica zvanog Savezni, koji je pored sebe, neko vrijeme imao Ljubu Zamunca, Centu, Zeljka Raznatovica, Branu Micunovica, Ratka Djokica, Dragana Joksovica Joksu i Vladimira Jovovica.
Kada je Vlasta sredinom osamdesetih otišao u Svedsku, njegovu ulogu medju Crnogorcima preuzeo je Djordje Bozovic Giska.
- Moze se slobodno reci da je klan Vlaste Petrovica i Giske punih 30 godina dominirao jugoslovenskim podzemljem u Evropi, a samim tim i u Srbiji, odnosno u Beogradu - kaze Marko Nicovic, bivši nacelnik u GSUP-u Beograd.
Oni su imali zastitu od drzave SFRJ jer su saradjivali sa Stanetom Dolancom. Osim Giske koji je mrtav i Staneta Dolanca, u akciji "Dunav", kako je Služba krstila likvidaciju hrvatskog imigranta Stjepana Djurekovica, ukljucen je i jedan Nemac, tajni agent "Alfa", koji je kasnije likvidiran, a tijelo mu je zabetonirano. Giska je poceo saradnju sa policijom u crnogorskoj Sluzbi. Pojavio se u Parizu neki emigrant, Spasic, koji je mnogo pricao u Francuskoj. Od Ratka Micunovica i SDB SSUP-a Giska je 1982. godine dobio povratnu avio-kartu, 400 dolara i 300 franaka.
SDB Jugoslavije je podrobno pripremala atentat na Djurekovica u gradicu Volfarthauzen, 26 kilometara od Minhena. Giška je predlozio sastav ekipe, iako se poslije ispostavilo da neki ljudi i nisu bili najbolji, pa je cak, kasnije u Beogradu, došlo i do svadje. Ipak, ta akcija je jedna od najboljih u istoriji Službe državne bezbjednosti. To potvrdjuje i podatak da, kada su Božovica uhapsili 1985. u Minhenu, Nemci Giski nista nijesu mogli da dokažu. Djurekovic je kasnio, pojavio se i kolima ušao u garazu, zatvorio vrata. Tamo su ga ocekivali likvidatori SDB.
Akcija "Dunav" koštala je SDB 150.000 maraka, a likvidatorima je Služba isplatila po pet hiljada dolara. Po Beogradu se prica da u arhivi jugoslovenske tajne policije postoji cak i video snimak Djurekoviceve smrti.
Poslije šest godina provedenih u nemackom i italijanskom zatvoru, Giška se vraca u Beograd. Poceo da ispoljava srpski nacionalizam kad i vecina, u vreme "dogadjanja naroda". Vec 1990. godine Giska se opredjeljuje za opoziciju, za Vuka Draškovica, za koga je govorio da je pravi srpski apostol.
2. Željko Ražnatovic Arkan
Željko Ražnatovic, zvani Arkan, rodjen je 17. Aprila 1952. godine, u Brežicama (Slovenija), gdje se njegov otac Veljko, porijeklom Crnogorac sa Ceklina, oficir JNA, zatekao. Arkan je živio sa svojom majkom Slovenkom, komunistickom aktivistkinjom i tri sestre. Roditelji su mu se razveli dok je jos bio mladic. Otac ga je cesto tukao u mladosti. Tada je cesto bježao od kuce i cinio razne prestupe. Postao je sitni kriminlac u tinejdžerskim godinama. U Beogradu je obijao trafike, pa je osmi razred morao da zavši u Domu za maloljetne prestupnike u Novom Sadu. Nakon toga je upisan u Pomorsku Školu u Kotoru. Medjutim, kao slijepi putnik se ukrcao na brod i stigao u Trst. Išao je cesto sa svojim drugovima taksijem po SFRJ i bavio se obijanjem zlatarskih radnji, kradjom nakita i umjetnickih slika. Proveo je tri godine maloljetnickog zatvora u Valjevu i Požarevcu.
Kada je otišao u inostranstvo 1972. godine, srio je veliki broj jugoslovenskih kriminalaca. Uzeo je nadimak - Arkan - po komicnom strip junaku. Kao pljackaš i ubica osudjivan je ili optuživan u Belgiji, Holandiji, Švedskoj, Njemackoj, Austriji, Švajcarskoj i Italiji. Uspio je da pobjegne iz više zatvora u Evropi.
Dok je bio mlad, Arkana je iz opasnih situacija cesto izvlacio Stane Dolanc, slovenacki politicar, šef tajne službe i bliski saradnik Tita. Arkan je kao tajni agent radio od 1973. godine. Posao mu je bio da vrši atentate nad teroristima, politickim emigrantima i protivnicima vladajuceg politickog režima.
Arkan je tecno govorio engleski, francuski i italijanski jezik, a poznavao je njemacki, švedski i holandski. Vratio se u Jugoslaviju 1981. godine i nastavio sa kriminalnom karijerom. Novembra 1983. godine, dva policajca su mu upala u kucu sa namjerom da ga uhapse. Arkan je uspio da ih rani iz pištolja, sto ga je odvelo u zatvor. Medjutim, dva dana poslije toga, zahvaljujuci intervenciji Stana Dolanca, pušten je iz pritvora.
Nakon dolaska Jovice Stanišica na celo SDB Srbije, Željkova uloga u ratovima u Hrvatskoj i Bosni naglo raste. Kao vodja Srpske Dobrovoljacke Garde, Arkan ucestvuje u mnogim borbama, gdje se posebno istice na frontu u Slavoniji. Ucestvuje isto u borbama na Kosovu za vrijeme intervenije Nato snaga nad SRJ. Nakon zavšetka rata, njegova popularnost u Srbiji dostize vrhunac. Tome je odranije, djelimicno, doprinijela i zenidba sa posljednjom ženom - Svetlanom Cecom Velickovic, srpskom pjevacicom 1995.g. Bio je vlasnik i fudbalskog kluba Obilic.
Prilikom odlaska na kafu sa svojom suprugom, njenom sestrom Lidijom, svojim prijateljima Milenkom Mandicem Manda i Draganom Garicem, biva ubijen dok je sjedio u separeu hotela " Interkontinental" u Beogradu 15. Januara 2000.godine.
Svi ubijeni u hotelu Interkontinental su bili Crnogorci. Dragan Garic je bio dugogodišnji radnik Saveznog Minstarstva Unutrasnjih poslova, dok se Milenko Mandic bavio biznisom, a takodje je ranije radio u obezbjedjenju " Dafiment" banke.
Arkan je dolazio rijetko u Crnu Goru. Njegove posjete su bile burno propracene. Te posjete su se desile ispred Crkve Sv. Djordja u Podgorici i ispred Cetinjskog manastira za vrijeme trajanja rata u Bosni. Arkan je dosao sa svojim naoruzanim gardistaima, tkz. " tigrovima" i tada su nastale poznate fotografije kada naoruzan ulazi u Manastir i stoji zajedno sa svještenstvom Srpske Pravoslavne Crkve. Inace, Arkan je izbjegavao da u svojim govorima pominje Crnu Goru i crnogorsko rukovodstvo.
|
