Header Graphic
PRILOZI, PISMA I DISKUSIJE - IX > CRNOGORCI U BEOGRADU - I dio


19 Mar 2007

 

 
 
                   Istraživanje web site-a: CRNOGORCI U BEOGRADU   I dio  
 
 


CRNOGORCI U BEOGRADU

 

 
 I DIO - II DIO
 - III DIO - IV DIO - V DIO - VI DIO - VII DIO - VIII DIO - IX DIO
 
 
 


 

O Crnogorcima u Beogradu nemamo baš neku obimnu ili detaljnu, analitički obrađenu,  pisanu dokumentaciju, osim što imamo izvještaje o njihovim iznenadnim političkim aktivnostima ili učešćima u drugim važnim ili opasnim dešavanjima u Beogradu i Srbiji. Iako su bili porijeklom iz Crne Gore, njihov uticaj i značaj u Beogradu i u Srbiji je bio ogroman, nekad i presudan. Na prvi pogled, običan čovjek novodošle iz Crne Gore nije smatrao strancima, već žiteljima Beograda i Srbije, samim time što su se Crnogorci vrlo lako uklapali u novu sredinu i prilagođavali se pravilima njenim pravilima, a svojom pojavom i pričom skretali su pažnju starosjedilaca i tako dobijali brzo i njihovu naklonost.

Kad se Marko Miljanov prije 150 godina našao u nevolji, emigrirao je iz Crne Gore u Beograd. U srpskoj prijestonici danas živi 45.000 Crnogoraca. Većina njih pristigla je iza Drugog svjetskog rata, tako da su nove generacije crnogorskih dođosa, pristiglih devedestih godina, imale kod koga da se smjeste. Za neke Crnogorce ovi beogradski zemljaci su domaćini, a za Crnogorce sa ivice zakona, oni su moderni jataci.

Kako tvrdi podgorički analitičar Nebojša Medojević, postoje najmanje dva razloga zbog kojih je Beograd privlačan za Crnogorce: "Crnogorci decenijama radije odlaze u Beograd, nego li u Sarajevo ili Zagreb, prvo iz patriotskih, a potom i ekonomskih razloga. Srbija je Crnogorcima druga otadžbina, a Beograd grad koji ih prima sa puno topline i povjerenja, i u kome se zato vrlo brzo adaptiraju. Hiljade Crnogoraca su našli utocišta u srpskoj prijestonici."

Migracije Crnogoraca ka Srbiji, a posebno Beogradu, poslije 1945. godine, dobile su takav zamah da su privukle i pažnju zapadnih diplomata u jugoslovenskoj prijestonici. I Momcilo Pavlović naveo je izvještaj britanske ambasade u Beogradu, u kojem se posebno obrađuje masovno doseljenje Crnogoraca...

" Ogroman broj Crnogoraca "zauzeo" je Beograd 1945. Svi su oni imali svoje mjesto u sistemu vlasti, a za kratko vrijeme našli su u Beogradu i ostale "funkcije" koje su im bile potrebne. U prvom redu, "mjesto" za stanovanje. Veliki broj Crnogoraca došao je do svoja "četiri zida" prostom otimačinom kuća i stanova od ljudi koji su, nasumice, označeni kao "reakcionarni elementi". Mnogi od tih ljudi nisu imali nikakve politicke ili bilo kakve druge krivice, ali je posjedovanje kuće na atraktivnoj lokaciji bilo dovoljno za odluku "rejonskog komiteta" o oduzimanju imovine navodnom neprijatelju. Crnogorci, najglasniji borci za "svjetsku pravdu", počeli su, tako, da žive svoje beogradske dane u otetim kućama - kaže istoricar Živko Andrijašević, profesor Nikšićkog univeziteta.

Momčilo Pavlović navodi tri kategorije privilegovanih crnogorskih doseljenika u Beograd:

- Prva grupa obuhvatala je tzv. borački element, odnosno demobilisane partizanske borce, kojima je država bila u obavezi da nađe posao. Drugu kategoriju činili su pripadnici vojnih i policijskih formacija, veoma brojnih u to vrijeme. U treću grupu ulazili su "kadrovi" partijski, "frontovski", omladinski. Naravno, sa njima su, najpre, stizali članovi uže familije, a ubrzo zatim i mnogi bratstvenici i saplemenici, koji su potom, sa lakoćom, pronalazili uhljebljenje, pa i mjesto stanovanja u Beogradu. Treba naglasiti da je među ovim doseljenicima bilo i sposobnih ljudi, koji bi do unosnih radnih mjesta došli svojim radom, ličnim vrijednostima i vrlinama, ali njihov broj nije tako značajan da potre globalnu sliku svojevrsnog, crnogorskog juriša na Beograd poslije 1945.

Šta je crnogorske, partizanske kadrove toliko privlačilo Beogradu? I kako to da su oni, iako brojčano neznatniji u odnosu na, recimo, prvoborce iz Bosanske krajine, mnogo brže i uspješnije osvajali srpsku i jugoslovensku prijestonicu?

" Beograd je, prema crnogorskim merilima, evropska metropola, velegrad u koji svi dolaze da nađu svoje mjesto pod suncem. Konkurencija je, dakle, veoma velika da se postane "neko" u velikom gradu. Prečicu na tom putu prokrčila je politika, pa se najveći broj Crnogoraca uhvatio upravo te prečice da stigne na vrh. Jer, da su išli putem kojim manje-više svi idu, njihovo uspinjanje bilo bi mnogo teže i sporije. I što je za njih najvažnije, vjerovatno ne bi dosegli željenu "visinu". Između megalomanskih ambicija ovih Crnogoraca i njihovih stvarnih sposobnosti javljala se ogromna razlika. Ima, naravno, među ovim Crnogorcima i vanserijskih talenata i znalaca, koji bi se, bilo kojim putem da su išli, uspjeli visoko. Međutim, najviše je onih kojima je prečicu ka vrhu prokrčila politika. Takvih je Crnogoraca u Beogradu od 1945. do kraj 20. vijeka bilo na hiljade. Ovi ljudi, sve ono što nisu mogli postići znanjem i drugim kvalitetima, pokušali su postići političkom odanošću i fanatičnoj posvećenosti vladajućoj, odnosno, aktuelnoj ideologiji - tvrdi Živko Andrijašević.

Ukupno šest generacija tvrdih momaka iz Crne Gore ostavilo je svoj trag u životu Beograda. Kada su se prvi put pojavili u prijestonici bili su to ljudi čojstva i junastva. Jedno od tumačenja može se naći u vjerovanju da kod Crnogoraca nema sredine - Ili su na vrhu društvene ljestvice ili su na njenom dnu.

O crnogorskom karakteru Božidar Radović poznatiji kao Bobo Kokin kaže: "Crnogorac je uvek znao da poštuje godine. Nikad se ne udara na iskusne ljude, već na slične sebi, na mlađe od sebe koji su napravili neki posao. Uostalom, taj odgoj crnogorski ima nesto u sebi što u Srbiji nema - ima poštovanje godina. Svaki od tih mladih ljudi, Crnogoraca, i u Crnoj Gori i van Crne Gore, meni se obraća sa: "čika Bobo" - a to je mnogo značajno. No, ima onih koji su isplivali odjednom, pa ni sami ne znaju šta se to dogodilo s njima, šta ih je snaslo! Odjednom sjedne u BMW, odjednom je stavio kilo zlata oko vrata - i misli da je kralj! Na žalost, nijedan od njih nije živio dugo. A i pored toga napravili su dosta zla poštenim i korektnim ljudima, pravim radnicima. Ne bih volio o tome da pričam, jer to je zlo koje je uzelo velikog maha. Baš velikog maha. Vjerovatno je to zlo donijela ova kriza - verovatno je kriza uslovila porast kriminala.

Tako misli i advokat Slobodan Šoškić, jedan od mnogih uglednih Crnogoraca u Beogradu: "Ovo vjerovanje potiče iz životnog iskustva. I zaista, među Crnogorcima teško da ima neke sredine. Oni su, ili ljudi izuzetnih kvaliteta i obrazovanja, ili pak, ljudi nistavila, oni sa najnižim ljudskim porivima. Na žalost, ovoj drugoj grupi, u prethodnom režimu, pripadao je veliki broj mladih Crnogoraca, koji su svoj biznis, odnosno, šverc naftom ili drogom ili cigaretama, prikrivali pod plastom i radili ga zajedno i pod okriljem državnih organa i nekim predstavnicima državnih organa vlasti."

O obicnim poslovima Bobo Kokin sa Čeva misli da su teški: "Kada sam izašao iz cigareta, pokušao sam da radim neke normalne poslice koji donose neku malu dobit, tek koliko da se preživljava. Međutim, uvek sam doživljavao krah kod naših ljudi. I to sve kod poštenih ljudi, na žalost. Recimo, ja sam  uvezao neku koka-kolu, pivo, konzerve, i dao to ljudima koji su imali neko svoje ime. Sve su to moji vršnjaci, koji su važili za poštene ljude, ali ni dan-danas mi ni jedan od njih nije platio. Ali, ne njihovom krivicom - jer i oni su, kao i ja njima, na pošteno dali trećem. I kada sam isao tim tragom otkrio sam da su ti treći dali još mlađima, koji drže kafice po Novom Pazaru, Peći, Kraljevu, Kruševcu... Svi ti ljudi su, maltene, propali. Svi su meni dužni, ja bez para, oni bez para, bez robe... Zato vam i kažem da se u sve to uvukla mafija. Čak ni onaj koji nije ni sanjao da će da se uvuče - uvukao se. Znam par kvalitetnih, čvrstih ljudi, koji su bili nekad i direktori nekih dobrih preduzeća i važili za finansijske stručnjake, važili za ljude koji su dizali firme iz mrtvih - danas su neuspješni.

A znate li zbog čega? Zbog ove mlade generacije. Ona je stvorila neki strahoviti jaz - jaz u neplaćanju. Sve hoće da uzme, a ništa neće da plati. To je katastrofa.


Kada se govori o stereotipima, onda je svakako prvi na top listi onaj o zavičajnim i rođačkim vezama, koje Crnogorcima omogućavaju da se i bez kvalifikacija dokopaju funkcija o kojima drugi mogu samo da sanjaju, držeći se stare crnogorske izreke: "Teško sestri bez brata i čoveku bez jaka bratstva."

Moglo bi se reći da nije problem u tome što Crnogorci koriste veze, već što Srbi ne umiju da iskoriste svoje.

Na konkretno pitanje đe ima više Šoškića, u svetu kriminala, ili u onom svetlijem, u pravosuđu, beogradski advokat Slobodan Šoškić kaže: "Šoškića ima dosta u Crnoj Gori, ali i u Srbiji. Koliko znam, više nas je među advokatima i sudijama, ali imamo i dvojicu Šoškića, koje javnost zna kao "braća Šoški", cija su se imena vezivala vrlo često za kriminogene sfere, posebno klan pokojnog Ljube Zemunca. Jedan od te brace je, koliko znam, u Beogradu i dalje i bavi se nekim biznisom, dok za drugog ne znam đe je."

Veselin Mrdak, porijeklom iz Bijelog Polja, inače zamjenik Okružnog javnog tužioca u Beogradu, ima svoju teoriju o Crnogorcima u prijestonici i na asfaltu: "Crnogorci su temperamentan narod. Više od 500 godina ratovali su sa Turcima. Iz tih slobodarskih vremena pamte hajdučije, otimačine, otmice. U krvi su im ostali ljubav prema oružju, borba za opstanak, u kojoj ima i osvetničkog mentaliteta. Nije ni čudo što sve to Crnogorci primjenjuju i danas. 

Marko Nicović, koji i sam pripada crnogorskom klanu u prijestonici, tvrdi da su u Beograd, sredinom pedesetih prvi osvojili Stevica Marković i Mirko Martinović. A za njima su početkom šezdesetih pristigli ostali Crnogorci, koji su u odnosu na ove današnje bili pravi dzentlmeni.

- Nicovići su Rovčani, šire bratstvo Vlahovica. U 18. vijeku Nico Vlahovic je vodio delegaciju na pregovore sa Turcima u Nikšic, jer su Rovcani presrijetali turske karavane koji su od Kotora išli do Istanbula. Turci su ih sacekali ispred Niksica u zasjedi i od šezdesetcetvorice prežive samo cetvorica. Nico je tada odlikovan, a kao posebnu nagradu mogao je svoje potomke da nazove Nicovicima.

Kada sam ja došao 1964. godine u Beograd, Crnogorci su kao neustrašivi i tvrdi momci vec dominirali glavnim gradom. Ja sam došao iz Kolasina da studiram tehnologiju. Mnogi od tih Crnogoraca bili su vec poznati kao sportisti, ali i kao cuvari reda u beogradskim salama za igranke, kao vratari u restoranima, zaštitnici brucoša, posebno djevojaka u studentskim domovima i kao kaskaderi. Prvo mjesto okupljanja Crnogoraca je bio studentski dom "Ivo Lola Ribar" kod Vukovog spomenika, u kome sam ja kao brucoš iz Kolašina, baš zahvaljujuci zemljacima iz Crne Gore dobio sobu. Lola je tada bila elitno mjesto za okupljanje i zabavu mladih Beogradjana, koje je tih godina zabavljala grupa Amigosi - sjeca se Marko Nicovic, šampion u karateu, najstariji od petorice brace Nicovic iz Kolašina, koji su godinama cuvali Studentski grad "Veljko Vlahovic" od kabadahija.

Glavni momci iz Crne Gore tada su bili braca Marko i Žarko Trifunovic iz Kolašina, Mihajlo Bulic iz Bjelopavlica, Vuk Rašovic, braca Cedo i Pigi Radevic iz Vasijevica, Radovan Delic sa Žabljaka, braca Vlasta i Slobodan Petrovic sa Cetinja i Dado Cerovic iz Šavnika. Svi oni su studirali, ali su se i bavili sportom, dzudom, rvanjem, karateom i boksom. Njihovi treneri su bili Bora Cvejic i Miroslav Citakovic, koji su radili u klubovima Student i Radnicki.

Nicovic se sjeca, da je na primer, Marko Trifunovic licno štitio tadašnju ljepoticu Suncicu, a da je zbog jedne druge djevojke od nekog Arapina dobio nož u ledja.

Kao cuvari reda, Crnogorci su pored "Lole", gdje su radili zimi, ljeti obezbjedjivali stadion i igranke na Malom Kalemgdanu, a potom i na Kalemegdanskoj terasi i u Kristal baru. Zbog svoje tvrdoglavosti i tvrdoce da istraju u svojim namjerama da uklanjaju nepodobne beogradske momke, Crnogorci su vrlo brzo došli u direktan sudar sa Beogradjanima. U Sarajevskoj ulici šezdesetih godina vodja klana je bio cuveni Sloba Globus. Pored njega su bili Bata Kameni, Buca Alkapone, Cvetan Slepcev zvani Bulka, slavni rvac Miroslav Citakovic, poznatiji po nadimku Cita i Misko Mercedes.

- Sloba Globus je, da bi se pokazalo ko je gazda u gradu izazvao na tucu Cedu Radevica i popio dobre batine. Tako su pocele cuvene beogradske tuce, koje je organizovao i kojima je sudio profesor Cita, cuveni redar u Domu omladine kraj kog niko bez karte nije mogao da udje. Tuce su organizovane u parkovima oko studentskih domova, sportskih hala ili na obalama Save i Dunava. Nije bilo grupnih tuca, vec samo pojedinacnih, jedan na jednoga, dok neko ne posustane. Kad protivnik klekne ili padne, suparnik nije smio više da ga udara, a kamo li da ga šutira - objašnjava nam Cvetan Slepcev, koji danas živi u Svedskoj i koji je o tim danima napisao knjigu Purpurna reka.

U tim velegradskim tucama najspretniji su bili Zarko Trifunovic i Mihajlo Bulic, jer su umjeli protivnike da iznenade snažnim udarcem glavom i da ga bace na ledja. Marko Trifunovic, gradjen kao Golijat, svoje suparnike je jednostavno davio ogromnim rukama i pobjedjivao.

Slobodan Šoškic, beogradski advokat porijeklom Crnogorac iz okoline Andrijevice, ima tezu da je muka natjerala Crnogorce na beogradski asfalt:

- Privredno nerazvijeno podrucje, kao što je Crna Gora, odvraca mlade ljude da zive u njemu i oni pokusavaju da nadju neko svoje ishodište u velikim gradovima, poput Beograda. Pri tom, da bi se tu snašli i obezbedili sebi ugodan zivot, neki od njih sukobaljavaju se sa zakonom.

U medjuvremenu, Nicovic je za starijima otišao u Francusku.

- Kada sam se ja krajem sezdesetih vratio iz Pariza, u Beogradu su na sceni bili novi momci porijeklom iz Crne Gore. Najpoznatiji medju njima pocekom sedamdesetih u prijestonici bili su Rajo Cemovic iz Berana, koji je studirao ekonomiju i bio afirmisan kao karatista, zatim Gidra Stojanovic, i bokseri Djordje Božovic Giška, Darko Ašanin i Ranko Rubežic, koji su stigli iz Mojkovca. I oni su u pocetku kao sportsiti bili pravi dzentlmeni, pa su kasnije zbog svoje eksplozivnosti vrlo brzo postali idoli mladih Beogradjana i mladih Crnogoraca - kaže Marko Nicovic.

Pored Marka Nicovica, koji je tada bio sampion karatea, u prijestonicu su na studije iz Kolasina došla i njegova braca, prvo Djordje Nicovic 1969. zatim Janko 1971. godine, pa Sloba 1972. godine i Milorad zvani Misko 1974. godine. Svi oni su bili karatisti, i danas svi zajedno nose titulu crnog pojasa 25 dan. Djordje Nicovic je kao momak bio fizicki najaci, Sloba najtvrdji, a Miško najludji, jer je zbog svojih nestašluka dva puta upucavan u Frankfurtu i Milanu pocetkom osamdesetih godina.

Sva petorica Nicovica su stanovali u Studentskom gradu i držali red u naselju i susednoj Sporstkoj hali na Novom Beogradu, u kojoj su vježbali karate. Taj zadatak braca Nicovic kao ugledni sportisti su dobili direktno od Univerzitetskog komiteta SK.

Prvu veliku tucu braca Nicovic su imali sa bracom Crevar sa Voždovca, koja su maltretirala neke momke iz Studenjaka, kada su svratili u menzu na rucak. Nicovici su sa stotinak svojim simpatizera otišli na Vozdovac i izazvali Crevare na dvoboj, ali su oni pognuli glave i pobjegli. Drugu tucu su imali 1973. na Zvezdari, gde su pobijedili grupu lokalnih siledzija. Zbog tuca Slobodan i Miodrag Nicovic su imali problema i sa zakonom.

- Na bracu Nicovic je malo ko smio da udari, jer su njih petorica licili na armiju karatista. Cak ni braca Cemovici i braca Vladimir i Ilija Jorga, sa kojima su bili sportski rivali, nijesu smjela da ukrste pesnice sa Nicovicima. Zbog toga im je UKSK dao zadatak da iz Stdenjaka protjeraju ozloglašene Pecance, koji su koristeci noževe prepadali studente i otimali im zlatne lancice. Nasjopasniji Pecanci su bili Zeka i Ramo, a njihov pajtas je bio i Kiklop, momak iz Uzica visok 2,2 metara. Nicovici su se suprostavili Pecancima zajedno sa Duškom Stuparom, kasnije šefom SDB Beograda i Tomom Blecicem, kasnije uglednim doktorom - sjeca se Cvetan.

Sociolog Todor Bakovic je u svojoj knjizi ponajbolje opisao ovaj tvrdi i kontrasni karakter Crnogoraca, koji po njemu proistice iz suprotnosti afektivnog života:

- Priroda je Crnogorca ucinila optimistom, a istorija depresivnim pesimistom. Zato su kod Crnogoraca ljubav i mržnja tako bliski i iz ljubavi vrlo lako plane ljutnja i opaka mržnja. Ta depresivnost ponajviše utice na formiranje crnogorskih etnickih normi i kriterijuma. Osobine koje Crnogorac najviše cijeni su hrabrost, poštenje, mudrost, snaga, lepota, duhovnost, pa tek onda gostoprimstvo i druželjubivost. A osobine koje Crnogorac najviše mrzi su špijunaza, izdajstvo, kukavicluk, pa potom laž, kradja, hvalisanje i nerad. Špijunaža mu je na prvom mjestu jer ona sadrži i kukavicluk i izdajstvo. Crnogorac ne mrzi mnogo kradju, jer je istorijski dosta dugo morao kroz cetovanje da hrabrošcu i lukavstvom nocu dolazi do sredstava za život. Iako je cetovanje u sebi sadržalo i otimacinu, ono je vrijednosno kod Crnogoraca, tretirano kao hrabro i junacko djelo, jer je sprovodjeno uz borbe i pogibije. I ostalo je danas u obicajima Crnogoraca, narocito, onih u pogranicnim djelovima - tvrdi sociolog Todor Bakovic, autor knjige "Depresivni optimizam Crnogoraca"."


 
TIM WEB SITE-A


 

  
 
 
 

 

 ©  2005 - 2021 www.montenegro-canada.com  All rights reserved