Header Graphic
PRILOZI, PISMA I DISKUSIJE - IX > CRNOGORCI U BEOGRADU - II dio


20 Mar 2007


 

 Istraživanje web site-a: CRNOGORCI U BEOGRADU   II dio

 


 

MILOVAN ĐILAS - ĐIDO                                

       


CRNOGORCI U BEOGRADU  

 I DIO - II DIO

 - III DIO - IV DIO - V DIO - VI DIO - VII DIO - VIII DIO - IX DIO

 

 

 

Jedna od znacajnih licnosti koji su obiljezili vrijeme i okoncali svoj zivot u Beogradu je - Milovan Djilas. Milovan Djilas "Djido" je rodjen 4. juna 1911. u selu Podbišce kod Kolašina. Otac mu je bio ugledni trgovac, a majka uciteljica. Nakon smrti svoga oca, odlazi u Berane gdje završava osnovnu školu i gimnaziju. Za vreme pohadjanja gimnazije aktivno se bavio pisanjem poezije i pjesama. Stekao je veliku slavu kod ucenika i nastavnika. Milovan Djilas se za vrijeme gimnazijskih dana sve više opredjeljavao za radnicki pokret u zemlji.

 

Poslije svršetka gimnazije, odlazi u Beograd gdje pocinje da studira filozofiju i pravo na Beogradskom Univerzitetu 1932 godine. Tada se povezuje da ilegalnom Skojevskom organizacijom i vrlo brzo postaje clan SKOJ-a u septembru 1932. Za vreme svojih studija, aktivno je radio i kao skojevski povjerenik na štampanju, pisanju i rasturanju propagandnog materijala. Vršio je propagandni rad po Univerzitetu i objašnjavao studentima ciljeve i zadatke radnickog pokreta i ilegalne KPJ.  Zbog toga je nekoliko puta bezuspješno izbacivan sa studija. Krajem 1932. njegovu aktivnost zapazilo je i clanstvo KPJ, pa je Milovan Djilas od aprila 1933 pristupio KPJ.

Za vrijeme velike provale komunista u Beogradu, policija ga je uhapsila u avgustu 1933. na pijaci. Milovan Djilas je prebacen u Glavnjacu gdje su ga ispitivali Dragi Jovanovic i Svetozar Vujkovic. Nije ništa priznao, pa je bio pretucen i ostavljen cijelu noc da bez odjece leži u svojoj celiji. Sjutradan mu je pocelo sudjenje pred Opštinskim sudom grada Beograda koji ga je po Zakonu o zaštiti države osudio na pet godina zatvora.

 

Za vrijeme svog boravljenja u Sremskoj Mitrovici, Milovan Djilas je uspeo da prevede tri romana Maksima Gorkog i deset njegovih pripovjedaka, na dva džaka toalet-papira jer mu nije bilo dozvoljeno korišcenje papira. Takodje je preveo i Miltonov "Izgubljeni raj", koji ce kasnije biti nagradjen od profesora Miloša Djurica. Islednici su ga nekoliko puta zatvarali u samicu, tražili da otkrije partijsku liniju, ali nijesu uspjeli. Milovan Djilas je jedne veceri toliko pretucen, da ujutru nije mogao da stoji na nogama. Zato je riješio da zapocne štrajk gladju. Sva jela koja bi mu se servirala, prosipao bi i vracao. Krajem 1934. imao je srcanih problema, pa su ga na prijedlog ljekara prebacili u udobniju celiju i više nije bio u samicama. Punu kaznu nije izdržao. Pomilovan je i iz zatvora je izašao pocetkom 1936. godine.

Milovan Djilas ucestvuje na sastanku Politbiroa CK KPJ 4. jula 1941. kada je odredjen za opunomocenog delegata CK za Crnu Goru. Na njega se prenose izvanredna ovlašcenja po partijskoj i vojnoj liniji, s pravom smjenjivanja rukovodstva u republikama i s pravom kažnjavanja. Kao clan Politbiroa, automatski je izabran i za clana Vrhovnog Štaba. Odmah je otišao u Crnu Goru i zajedno sa kapetanom Arsom Jovanovicem organizuje ustanak. Za vreme ustanka u 1941. godini stalno se nalazi sa Vrhovnim Štabom. Imao je zaduženje za propagnadni rad i ucestvovao je u uredjivanju lista "Borba" u oslobodjenom Užicu. Zajedno sa Mitrom Bakicem docekao je prvu englesku vojnu misiju koju je predvodio kapetan Dvejn Hadson u Petrovcu na moru. Zajedno su ga odveli u partizanski Vrhovni Štab u Užicu. Za vrijeme operacije "Vajs" i "Švarc" povlacio se zajedno sa Vrhovnim Štabom. Bio je prisutan na Martovskim pregovorima pod lažnim imenom Miloš Markovic. Polovinom 1944. poslat je na celu misije Vrhovnog Štaba zajedno sa generalom Velimirom Terzicem u Moskvu. Dobio je cin general-lajtnanta i imao je zadatak da kao politicar prikaže situaciju u Jugoslaviji. Milovan Djilas se vraca u oslobodjeni Beograd novembra 1944. Aprila 1945. Djilas i Tito odlaze u Moskvu na potpisivanje ugovora o prijateljstvu i uzajamnoj pomoci Jugoslavije i SSSR-a.

 


U Beogradu je 16. i 17. januara 1954. održan Treci vanredni plenum CK SKJ posvecen Milovanu Djilasu. Tako je i jedna tacka dnevnog reda dobila naziv "Slucaj Milovana Djilasa i pitanje provodjenja odluka VI kongresa SKJ". Plenum je otvorio Tito i javno kritikovao Djilasova pisanja. Istakao je da Djialas zapravo napao Savez komunista, da je pokušao da izazove anarhiju, da je propovedao cistu demokratiju i tako srozao savez komunista. Na sednici je iskritikovan i Vladimir Dedijer jer je kao urednik Borbe radio na uredjivanju Djilasovih clanaka. Na kraju zasijedanja Djilas je izašao za govornicu i nije ni branio, ni napadao sebe. Jednostavno, znao je šta ga ceka. .

13. januara 1955. Djilas podnosi pismenu ostavku na dužnost predsjednika Narodne Skupštine, kada je obrazložio da se od tada više ne smatra clanom SKJ i da po svojoj volji istupa iz clanstva. I pored izrecenih opomena, Djilas objavljuje svoje novo djelo "Nova klasa i analiza komunistickog sistema".

Djelovanje Milovan Djilasa u trenutku kada se više nije nalazio ni na jednoj funkciji u zemlji bilo je vezano iskljucivo za pisanje. U vrijeme pocetka Madjarske revolucije protiv komunizma, Milovan Djilas u svom intervju 24. oktobra 1956. javno podržava revoluciju. Nakon toga je stavljen pod policijsku prismotru, a 27. novembra sud ga je zbog antijugoslovenske djelatnosti osudio na tri godine zatvora. Kaznu je izdržavao u Sremskoj Mitrovici. Na slobodu je pušten pocetkom 1958. godine. Milovan Djilas nastavlja u zemlji svoje anti -komunisticko raspoloženje i poslije zatvora. Njegova pisanja za inostrane medije uticu na to da bude i po drugi put osudjen na kaznu zatvora od 13 godina. Medjutim, proveo je samo 4. Za to vreme u zatvoru je završio svoje djelo "Razgovor sa Staljinom" i "Istoriju Crne Gore", opširniju knjigu o Petru Petrovicu Njegošu i dr. Iz zatvora je izašao 31. decembra\ 1966. Tada se po drugi put u svom životu oženio Šteficom Djilas i sa njom je pocetkom 1967. napustio Jugoslaviju

Milovan Djilas je sa svojim stavovima i tekstovima privlacio paznju mnogih. I dan danas neki njegovi tekstovi i izjave su aktuelne. Dopisnik ovog web site-a sa Cetinja, poznati kolekcionar, gospodin Zoran B. Zekovic svrstava Milovana Djilasa medju cetiri crnogorska velikana. U nekim svojim tekstovima on kaze:

" Znao je Milovan Djilas za suvišni bjelaško-zelenaški prtljag, za srbijansko-srpsku hegemoniju, koje ce biti teret na putu crnogorskog prosvješcenija, znao je - ostavijo je mnogo - rekao je mnogo - volijo je mnogo, ne samo svoju Crnu Goru - volijo je Jugoslaviju (drzave koje vise nema), (ne mojom i njegovom zaslugom), - volijo bracku Rusiju i Srbiju...volijo je prijateljsku Ameriku...volijo je Lenjina, volijo je svoju ideologiju, volijo je sve što je n o r m a l n o... i sve sto ide putem prosvješcenija.

Velika Amerika nije zaboravila Milovana Djilasa - (Lenjinistu –Stvaraoca), dade mu priznanje - NAGRADA ZA SLOBODU- 9.decembra 1968.godine. u Njujorku, USA, nagrada, koju dobiše - medju velikanima planete: general Ajzenhauer ( D.D. Eisenhower) , general Marsal (IG.C. Marshal), Sir Winston Churchill, W. Brandt, H.S. Truman, L.B.Johnson, J.Monet...

Bijo bi grijeh, a ne pomenuti licnost koja je obiljezila 20 vijek, ne samo u Crnoj Gori, vec i na planeti zemlji, imenom i prezimenom  MILOVAN DILAS, koji u gradu Podgorici 30.10.1945god., rece i osta zapisano: -Vladavina kralja Nikole nije oborena radi onoga cega je narod htio da bude oborena: radi demokratije za narod i ujedinjenje sa Srbijom na osnovu pune ravnopravnosti. To se dogodilo radi podjarmljivanja crnogorskog naroda, radi ostvarenja takozvane velikosrpske hegemonije, to jest-pljackaske i nasilnicke vladavine...

 

 
 


 

 Djilasove biljeske o crnogorskim velikanima

 

 
 


 

30.oktobar 1945. godine, Podgorica, Milovan Djilas - rece i osta zapisano:  -MI CRNOGORCI ZNAMO NAŠ PUT... , -U IME BUDUCNOSTI CRNOGORSKOG NARODA...U IME NAŠE SLAVE I PROŠLOSTI, U IME NAŠE CASTI I JUNASTVA, U IME NAŠE LJUBAVI PREMA SVEMU PLEMENITOM I LJUDSKOM...

 Milovan Djilas, zapisa i osta zapisano:
 
Bo jedan Srbijanac koji je mislio da ce nas nadmudriti. I nadmudrio, nadlukavio nas je - veliki je pametar i lukavac bio. Lako vi se dosjetiti ko je: Pašic. Ama su i njegova nadlukavljivanja bila za vremena. Nije da smo mi na kraju konta, ispali lukaviji: nama lukavstvo sa Srbijancima i ne treba - dosta je što je naša starija i pecobraznija. Nadlukavilo je Pašica to što smo mi ono što smo, a Srbijanci ono što su: i za njih porjeklo i iskupljenje, a oni za nas življenje i proslavljanje...Pašic je znao znanje - pridobijo je mlade i umne Crnogorce, mitio ih šakom i kapom i mazijo kao rodjene..."

Milovan Djilas je otišao krajem 1968. u Ameriku na dva mjeseca i najveci dio vremena proveo je kao gostujuci profesor na univerzitetu Prinston. Nikad nije emigrirao iz zemlje. On je uvijek živio u Beogradu u Palmoticevoj ulici broj 8. Podržao je studentske nemire u zemlji 1968. i još oštrije je kritikovao SKJ.

U Beogradu se najviše družio sa akademikom Matijom Beckovicem. Iz tog druženja, Matija je jednom prilikom ispricao televiziji Kragujevac i ovo:

" Govorio sam mu da bi on trebalo da se sahrani u svom selu, u grobnici oca i majke, i da se sahrani sa svještenikom - rekao je Beckovic. Djilas mu je odgovorio: - Nece oni meni dati u grob.

- Kako nece? Ko još kome brani da udje u grob? - zapitao se Matija.

- Ne znate Vi naš narod - uporno je ponavljao Djilas, na šta mu je Beckovic rekao da o tome ne misli i da je u tom kraju on najpoznatija licnost, te da su "prošla ta vremena i da se on vraca tamo odakle je pošao prije 80 godina sa tolikom sudbinom i istorijom i da to nece nikome pasti na pamet".

- Ne znate vi naš narod. A svještenik ce mene da grdi i da psuje - bio je uporan Djilas.

- Nece, kako da Vas grdi sveštenik. On ce na Vašem grobu da vrši onaj obred koji je vršio i vašem ocu i Vašem djedu. Nema tu ništa novo, to je davno smišljeno šta se cini kada neko umre i najveca bruka ovih posljednjih decenija je bila što smo mi smišljali šta da radimo sa covekom kada umre - rekao mu je akademik.

- A da li Vi meni obecavate, ako on pocne mene da psuje da cete ga prekinuti? - upitao je Djilas.

- To nece biti, ali ako bude poceo prekinucu ga - obecao je Beckovic.

Kada je Djilas umro njegov sin Aleksa našao je na njegovom stolu oporuku u kojoj je receno da o sahrani brine sin Aleksa, a ako on ne bude u prilici da on moli da to ucini Matija Beckovic.

- A on je znao šta cu ja uraditi i šta cu ja uciniti. Ali se samo poslužio našim prijateljstvom da dodje do groba svoga oca i da bude sahranjen po našem pravoslavnom srpskom obicaju. Tako je i bilo. Ja sam tu njegovu volju poštovao. Smatram da je on i time pokazao da je bio jedna jedinstvena licnost - zakljucio je Beckovic.

 

Pred smrt je oslijepio na jedno oko. Ostavio je oporuku da bude sahranjen po srpskom pravoslavnom obicaju, angažovanjem sveštenika. To je bio rijedak primjer nekadašnjeg komuniste da se sahrani po crkvenim obicajima. Iznenada je umro u svome stanu 20. aprila 1995. u Beogradu. Sahranjen je u porodicnoj grobnici u svome selu Podbišce, uz crkvene obrede. Milovan Djilas je sa Šteficom dobio sina Aleksu Djilasa, danas jednog od vodecih politickih aktivista u demokratskom bloku Srbije. Osim politike, bavio se i pisanjem knjiga.

TIM WEB SITE-A

 

 
 
 
 

 ©  2005 - 2021 www.montenegro-canada.com  All rights reserved