PRILOZI, PISMA I DISKUSIJE - VI > BOLIVIJSKI CRNOGORCI


28 Aug 2009

 

  JUŽNA AMERIKA - BOLIVIJA


           
EKSKLUZIVNO iz neobjavljenih materijala GORDANA STOJOVIĆA i web site-a


Zemlje Južne Amerike, kao što je po ustaljenoj predstavi poznato, ne obiluju samo dobrim fudbalom, lijepim ženama, plažama i  spektakularnim karnevalima.


Ovaj kontinent, inače još  mnogo prije dolaska Francisca Pizzara i ostalih prekookeanskih osvajača, vjekovima ranije u gotovo svim svojim djelovima obilovao je naprednim civilizacijama i kulturama.
Od Azteka, Maja i Inka, preko mnogih drugih manjih i manje poznatih prekolumbijskih civilizacija - evropske konkvistadore privukao je najviše upravo pričama o svom beskrajno velikom bogatstvu.


Može se reći da je u velikoj mjeri, tokom prvih decenije od svog dolaska, Evropska „glad“ za zlatom, srebrom i drugim bogatstvima obilježila kolonijalni period od otkrivanja kontinenta do oslobodilačkih revolucija sa početka devetnaestog vijeka, kada su se pod vođstvom Simona Bolivara, Jose de San Martina i ostalih revolucionara sve dotadašnje španske kolonije u Južnoj Americi oslobodile vlasti i dominacije španske krune.
No i poslije oslobađanja od španske kolonijalne vlasti kroz istoriju veoma značajan uticaj na političke i ekonomske procese su imale velike sile te njihovi interesi u tom dijelu svijeta, imajući na umu obilje resursa kojim raspolažu južnoameričke zemlje.



Ta situacija je posebno postala izražena tokom blokovskih konfrontacija iz druge polovine dvadesetog vijeka u svijetu, kada je, možemo reći, i pored izraženog ekonomskog interesa velikim silama, ipak, u prvom planu bila borba za političkom prevagom u tom dijelu svijeta.

 

Ono što je nekome ko śedi sa strane i jednostavno promatra latinoamerička dešavanja jasno je to - da je danas jedan broj tamošnjih elita, u međuvremenu, stvorio potpuno drugačiji model percepcije prostora na kojem žive od dosadašnjeg. Te da je na osnovu toga uspio da postane prepoznat od većine stanovništva kao realna razvojna snaga vodilja u ovom istorijskom trenutku i zaštitnik autohnonih interesa. Ova situacija se možda najlakše objasniti u razultatima izbora posljednjih nekoliko godina na kojima su, redom, od Čilea, Argentine, preko Paragvaja, Bolivije sve do Venecuele pobjednici uvijek bili ljevičarski kandidati.

U koliko vrijeme pokaže da stvari zaista tako i stoje očito je da slijedi velika izmjena pravila igre u odnosima između velikih sila i zemalja na južnoameričkom kontinentu. Ko, šta i kako će preovladati u svim predstojećim dešavanjima teško je prognozirati, ali čini se veoma izvjesnom skora prekompozicija na kontinentu.


Ono što je već nekoliko godina na djelu su grupisanja u nova i pravljenje novih i starih savezništava.


U prilog svemu gore rečenom idu, već u velikoj mjeri, prisutni integrativni procesi oličeni u Andijskoj zajednici koju čine Bolivija, Peru, Kolumbija i Ekvador; Mercosuru - zajedničkom tržištu koje trenutno čine Argentina, Urugvaj, Paragvaj i Brazil (Venecuela pridruženi član), potom Unasur-u - zajedničko tijelo svih Južnoameričkih zemalja, stvorenom po uzoru na Evropsku Uniju koja objedinjuje i druge dvije pomenute organizacije.


Međutim, gotovo paralelno sa integrativnim procesima, gotovo istovremeno, jača opasnost od dezintegrativnih procesa. Nasuprot integracijama koje su u toku na konetinentu, mnogi separatistički i autonomaški manje ili više uticajni sve više dolaze do izražaja u nekim djelovima kontinenta.

 

Tradicionalno društva sa veoma izraženim razlikama između društvenih klasa, plodno su tlo podjelama po toj osnovi posebno, ako se uzme u obzir da u nekim zemljama imamo - značajnu razliku između potomaka mnogobrojnih evropskih doseljenika, u čijem pośedu se nalazi najveći dio bogatstava, sa starośedilačkim stanovništvom ili indiosima.

Nedavno, razgovarajući o procesima i persektivama latinoameričog kontinenta, jedna prijateljica koja dugo već živi tamo, na pitanje kako bi najbolje onako sa terena i iz lične precepcije definisala razliku između „nas“i „njih“ dala mi je zanimljiv odgovor: „ u osnovi, oni su zemlje veoma jasno podijeljenih klasa dok smo mi zemlje radnika, seljaka, preduzetnika, đe se granice najčešće jedva i naziru“.

   

Stanovništvo u južnoameričkim zemljama je veoma raznovrsno i u zavisnosti od zemlje do zemlje variraju dominantne etničke grupe.
Iako nije savršena, u ovoj definiciji se može pronaći dosta osnova za razumjevanje jedne od osnovih linija društvenih podjela u Latinskoj Americi.

 

Procenat udjela stanovništva evropskog porijekla zavisi od zemlje do zemlje i procentualno je najveći u Argentini, đje je po nekim procjenama oko ili čak preko 90%, potom idu Čile, Urugvaj, pa onda svi ostali. Sa druge strane su, na primjer, u Boliviji - Quechua, Ajmara i Guarani indiosi su u dominantoj većini sa oko 55%, potom slijede zemlje kao što je Paragvaj sa 95% mestika populacije, nastale miješanjem domicilnog stanovništva sa evropskim doseljenicima. Procenat mestika je prilično veliki u gotovo svim zemljama, a posebno je izražen osim u Paragvaju, još u Peru-u, Kolumbiji, Venezueli i Ekuadoru.
 

Zanimljiv podatak je da je Bolivija do sada, kroz svoju istoriju, prošla kroz ukupno 189 državnih udara, različitih vrsta ideoloških ciljeva, jačina, metoda i inflaciju od 23,500 %, što je jedna od najvećih zabilježenih u istoriji čovječanstva.  U isto vrijeme, zemlja je jako bogata naftom i prirodnim gasom, a na njenoj teritoriji nalaze su druge po veličini rezerve gasa na kontinentu.

Dosta često se u medijima čuje komentar kako je Evo Morales prvi autohtoni pripadnik starośedilačkih naroda, izabran za Predśednika Bolivije, što je zaista važan korak naprijed.

Međutim, Bolivija je još dosta ranije, u jednogodišnjem periodu od 1969. do 1970., imala Predśednika koji je, iako miješanog porijekla, po raspoloživim podacima najvećim djelom bio potomak upravo - Aymara indiosa. Juan Predśednik, José Torres González-a, inače poznat i po tome što je bio  prvi ljevičarski predśednik, svrgnut je vojnim udarom nakon godinu dana od strane pukovnika Huga Banzera, kasnijeg dugogodišnjeg predśednika, a nakon toga je pobjegao u Argentinu, da bi bio i likvidiran u Buenos Airesu 1976. godine, za vrijeme operacije KONDOR čije su žrtve bili mnogi istaknuti ljevičarski lideri širom Južne Amerike.

 

Sadašnji Predśednik Bolivije - Evo Morales je nekad bio uzgajivač lista koke i on je svoju političku karijeru počeo upravo kao Predśednik federacije uzgajivača koke, a svoj politički uspon najviše duguje upravo borbi za prava uzgajivača ove biljke, korišćenje čijeg lista se upotrebljava u različite svrhe, a  u ovoj zemlji je i sastavni dio tradicije starośedilačkog stanovništva.

Nakon izbora Eva Morlesa za Predśednika i pokušaja nacionalizacije gasne industrije Bolivije, počele su po raznim osnovama da se intenziviraju konfrontacije između istočnih pokrajni Beni, Pando, Santa Cruz i Tarija, inače najbogatijih djelova Bolivije, i njihovih guvernera sa - centralnim vlastima u La Pazu.

 

Dubina konflikta i podjela može se reći da vuče korijene još iz kolonijalnog vremena. Ne radi se samo o podjeli na bogate i siromašne, indiose, mestice i evropljane. Nezavisan posmatrač imastvara utisak da je problem u životnom konceptu, načinu gledanja na zajedničku budućnost i razvoj, što sve opet ima duboke istorijske korijene, danas oličene u veoma teško premostivim ideološkim razlikama. Međusobne optužbe su veoma teške i u konformntacijama posebno među ekstremistima sa obije strane se dosta često mogu čuti tonovi u tom smjeru koji su obojeni rasnom netrpeljivošću.

U čitavoj političkoj borbi i velikog pitanja hoće li sva dešavanja u Boliviji dovesti do stvaranja još jedne države u regionu izvire još jedan podatak interesantan za našu javnost.

 

Naime na strani autonomaša sa bogatog istoka veoma značajnu ako ne i presudnu političku  ulogu ima “Komitet pro Santa Cruz”, moćno tijelo koje okuplja najuticajnije ljude u najvećoj i najbogatijoj pokrajni Santa Cruz-u.


Ono što je interesantno za našu javnost, a u medijima u Crnoj Gori još uvjek nije spominjano je to da je na čelu ovog komiteta čovjek čije ime je - Branko Marinković (na gornjoj slici). Puno ime ovog gospodina, inače člana jedne od najbogatijih familija u tom dijelu svijeta je - Branko Goran Marinković - Jovićević.


Branko je, kako i sam kaže u mnogobrojnim intervjuima đe se veoma često bave njegovim porijeklom i dosta rijetkim imenom za bolivijske prilike, Bolivijanac - potomak Silvija Marinković - Hrvata, porijeklom sa Brača i Radmile Jovićević - Crnogorke koji su u Boliviju stigli krajem pedesetih godina prošlog vijeka.


Dosta svjetskih medija, kao i onih u našem regionu, objavilo je biografije ove neosporno veoma značajne političke ličnosti današnje Bolivije. Ono što je zanimljivo je to da se najmanje o tome govorilo upravo u Crnoj Gori, iako gospodin Marinković uvijek gotovo jednako ističe porijeklo svoje majke, kao i porijeklo svog oca.

Ono što je još zanimljivije je to da gosodin Marinković Jovićević nije jedini čovjek koji vodi porijeklo iz Crne Gore, a značajna je istorijska i politička ličnost u Boliviji.


 

Na gornjoj slici je pukovnik Vojske Bolivije - Andres Selich/ Andija Selić (  u oficirskoj uniformi, prvi sa desne strane, pokazuje rukom ranu na tijelu Če-a), potomak iseljenika iz Morače Božidara Selića (Natalio Selich) koji je početkom prošlog vijeka preko Argentine stigao u Cochabambu u Boliviji,  đe je tada bilo glavno śedište i mjesto okupljanja emigranata sa naših prostora. Upravo iz Cochabambre, najveći dio njih je tokom pedesetih godina prešao da živi u Santa Cruz de la Sierra, glavni grad današnje autonomaške pokrajine Santa Kruz.

Bolivijski pukovnik našeg porijekla, Andres Selić je svjetskoj javnosti i istoričarima poznat po dvije stvari, učešću u hvatanju ikone gerilskih pokreta i Kubanske revolucije Ernesta Gevare zvanog Če. Selić je bio taj koji je prvi ispitivao Che-a nakon hvatanja i kasnije učestvovao u sahranjivanju ostataka. Godine 1971., nakon dolaska na vlast Huga Baznera Suareza, kao jedan od glavnih vođa udara koji ga je doveo na vlast i svrgnuo ljevičarskog Predśednika Jose Torresa Gonzaleza - postaje Ministar unutrašnjih poslova Bolivije. Ubrzo potom, kao veoma politički uticajan u desničarskim krugovima, sa još nekoliko političkih saradnika biva optužen za pripremanje kontra udara, ubrzo potom na brutalan način biva likvidiran u svom ministarskom kabinetu.
 

Druga značajna politička ličnost osamdesetih godina u Boliviji je Andres Petricevich, bivši ministar saobraćaja takođe porijeklom iz Crne Gore. Porodica Petricevich i danas ima značajan uticaj ekonomski i politički, upravo u pokrajini Santa Cruz.


Još jedan visoki boliviski funkcioner bio je našeg porijekla, radi se o dugogodišnjem članu senata i ministru Odbrane Republike Bolivije- dr. Jorge Otašević-u. ( na donjoj slici). Do 1996. godine, bio je Ministar Odbrane Bolivije, kada je i smijenjen od Predśednika države Gonzala Sančeza. Zajedno sa njim, smijenjen je i Ministar Unutrašnjih Poslova, jer je Predśednik imao infomacije o planiranoj zavjeri protiv njega...

          


U Boliviji su značajna mjesta u društvu tokom posljednjih decenija zauzimale još mnoge porodice porijeklom iz Crne Gore, a među njima su porodice: Raznatovich, Otasevic, Selich, Kostich, Radonich, Radovich, Petricevich, Jovicevich, Dabetich i druge.

Tokom osamdesetih godina, za vrijeme pośete Boliviji Ananije Ano Stojović, tadašnji konzul SFRJ u Buenos Airesu, susrio se sa familijom Radović, sakojom je stupio u kontakt preko pijatelja iz La Paza. Sve to ništa spektakularno ne bi bilo da se nije radilo o klasičnim domorodcima koji su živjeli tradicionaalnim načinom života. Jedino što su imali od śećanja na đeda koji je tu, kao i mnogi Crnogorci, stigao i ostalo gradeći puteve bili su  - njegova stara crno-bijela slika, slika grupe Crnogoraca, nakon što su stigli u Buenos Aires, i njegov dobro očuvani stari crnogorski pasoš.

 



 

 ©  2005 - 2019 www.montenegro-canada.com  All rights reserved